انبار اختصاصی یکی از ابزارهای مهم برای شرکت‌های واردکننده و تولیدکنندگان بزرگ است که به آنها اجازه می‌دهد کالاهای گمرک‌نشده خود را به جای نگهداری در انبارهای عمومی گمرک، در محل اختصاصی خود نگهداری کنند.
اما استفاده از این امکان بدون شرط نیست. ماده ۲۸ قانون امور گمرکی مشخص می‌کند که گمرک تحت چه شرایطی با انتقال کالا به انبار اختصاصی موافقت می‌کند و چه میزان تضمینی از صاحب کالا دریافت خواهد کرد.
شرط اصلی انتقال کالا به انبار اختصاصی چیست؟
براساس ماده ۲۸، گمرک تنها زمانی با انتقال و نگهداری کالا در انبار اختصاصی موافقت می‌کند که حقوق ورودی کالا تضمین شود و کالا در گروه کالاهای؛ مجاز یا مجاز مشروط، قرار داشته باشد. بنابراین کالاهای ممنوعه یا کالاهایی که امکان ورود قانونی آنها وجود ندارد، نمی‌توانند از این تسهیلات استفاده کنند.
تضمین حقوق ورودی در انبار اختصاصی چگونه محاسبه می‌شود؟
میزان تضمین به وضعیت کالا و مجوزهای آن بستگی دارد.
حالت اول: کالای مجاز
اگر کالا از نوع مجاز باشد، میزان تضمین برابر است با حقوق ورودی متعلقه. فرض کنید یک شرکت دستگاه صنعتی وارد کرده است با ارزش کالای ۵۰۰ هزار دلار و حقوق ورودی محاسبه‌شده: ۵ میلیارد تومان. در این حالت تضمین مورد نیاز گمرک معادل همان ۵ میلیارد تومان خواهد بود.
حالت دوم: کالای مجاز مشروط
اگر کالا نیازمند مجوز باشد، مانند؛ مجوز استاندارد، مجوز وزارت صمت، مجوز سازمان غذا و دارو، مجوز جهاد کشاورزی یا مجوزهای تخصصی دیگر، دو وضعیت ایجاد می‌شود. اگر مجوزها هنگام انتقال ارائه شوند، تضمین مانند کالای مجاز خواهد بود، یعنی تضمین برابر خواهد بود با حقوق ورودی. اما اگر مجوزهای لازم ارائه نشده باشند، امکان انتقال کالا به انبار اختصاصی با شرایط سخت‌تر یا عدم موافقت گمرک وجود خواهد داشت.
پروانه عبور داخلی چیست و چه کاربردی دارد؟
ماده ۲۸ بیان می‌کند؛ انتقال کالا به انبار اختصاصی با صدور پروانه عبور داخلی انجام می‌شود. یعنی کالا برای جابه‌جایی از گمرک ورودی به انبار اختصاصی، باید یک سند رسمی گمرکی دریافت کند. پروانه عبور داخلی در واقع مجوز انتقال کالا تحت نظارت گمرک است. در این فرآیند:
- کالا آزادانه جابه‌جا نمی‌شود.
- مسیر انتقال مشخص است.
- مسئولیت کالا تا رسیدن به مقصد مشخص است.
- گمرک امکان کنترل کالا را دارد.
مراحل انتقال کالا به انبار اختصاصی طبق ماده ۲۸
الف- ورود کالا به گمرک: کالا وارد کشور شده و در گمرک اظهار می‌شود.
ب- درخواست انتقال به انبار اختصاصی: صاحب کالا درخواست انتقال کالا را ارائه می‌کند.
ج- بررسی شرایط کالا: گمرک بررسی می‌کند که؛ کالا مجاز یا مجاز مشروط باشد، حقوق ورودی قابل تضمین باشد و شرایط انبار تأیید شده باشد.
د- ارائه تضمین: صاحب کالا تضمین لازم را ارائه می‌دهد.
ه- صدور پروانه عبور داخلی: گمرک اجازه انتقال کالا را صادر می‌کند.
و- انتقال کالا به انبار اختصاصی: کالا به محل مورد تأیید گمرک منتقل می‌شود.
مزایای استفاده از انبار اختصاصی بر اساس ماده ۲۸
برای شرکت‌های فعال در واردات، این ماده مزایای مهمی دارد:
- کاهش هزینه‌های توقف کالا در گمرک
- امکان نگهداری کالا نزدیک محل تولید
- کاهش ریسک توقف خط تولید
- مدیریت بهتر زمان ترخیص
- کاهش هزینه‌های لجستیکی
اشتباهات رایج واردکنندگان درباره ماده ۲۸
- اشتباه اول: انتقال کالا بدون تضمین: انتقال کالا بدون تأمین تضمین مورد قبول گمرک امکان‌پذیر نیست.
- اشتباه دوم: تصور آزادی کامل کالا: کالا در انبار اختصاصی همچنان تحت مقررات گمرکی است.
- اشتباه سوم: بی‌توجهی به مجوزهای کالاهای مشروط: برای کالاهای مجاز مشروط، ارائه مجوزهای لازم اهمیت زیادی دارد.
- اشتباه چهارم: جابه‌جایی کالا بدون پروانه عبور داخلی: انتقال کالا باید با مجوز رسمی گمرک انجام شود.
نتیجه عملی برای واردکنندگان
اگر شرکت شما واردات مستمر دارد، دریافت مجوز انبار اختصاصی می‌تواند هزینه‌های گمرکی و ریسک توقف کالا را به شکل قابل توجهی کاهش دهد؛ اما باید مدیریت تضمین‌ها، مجوزها و کنترل موجودی با دقت انجام شود.
متن ماده ۲۸ قانون امور گمرکی
گمرک در صورتی می تواند با انتقال و نگهداری کالا در انبار اختصاصی موافقت نماید که حقوق ورودی متعلق به آن تضمین شود و کالا از انواع مجاز و مجاز مشروط باشد. در صورتی که کالا از نوع مجاز باشد و یا مجوزهای لازم هنگام انتقال به انبار توسط واردکننده ارائه شود میزان تضمین معادل حقوق ورودی است. انتقال کالا به انبار اختصاصی با صدور پروانه عبور داخلی انجام می‌گردد.
