یکی از مزایای مهم انبار اختصاصی گمرکی این است که کالا مانند انبارهای معمولی گمرک، مشمول محدودیت‌های زمانی ماده ۲۴ قانون امور گمرکی نیست. با این حال، این به معنی نگهداری نامحدود کالا نیست.
ماده ۲۹ قانون امور گمرکی مشخص می‌کند؛ مدت توقف کالا در انبار اختصاصی چگونه تعیین می‌شود و اگر صاحب کالا در مهلت مقرر اقدام نکند، گمرک چه اقدامی انجام می‌دهد.
مدت مجاز توقف کالا در انبار اختصاصی
براساس ماده ۲۹، مدت مجاز توقف کالا در انبارهای اختصاصی، تابع مهلت‌های مقرر برای انبارهای گمرکی موضوع ماده ۲۴ نیست. یعنی کالا در انبارهای عمومی گمرک دارای مهلت قانونی مشخص است، اما در انبار اختصاصی، مدت نگهداری توسط گمرک ایران تعیین می‌شود. این موضوع به دلیل ماهیت خاص انبار اختصاصی است؛ زیرا کالا متعلق به یک صاحب مشخص بوده و در محل تحت نظارت گمرک نگهداری می‌شود.
اگر صاحب کالا در مهلت مقرر اقدام نکند چه می‌شود؟
اگر صاحب کالا تا پایان مهلت تعیین‌شده تشریفات گمرکی را انجام ندهد، مجوزهای لازم را ارائه نکند و نسبت به ترخیص کالا اقدام نکند، گمرک مطابق نوع کالا اقدام خواهد کرد.
ماده ۲۹ دو حالت را پیش‌بینی کرده است:
حالت اول: کالا مجاز باشد یا مجوزهای لازم ارائه شود
طبق بند «الف» ماده ۲۹ اگر کالا مجاز باشد یا صاحب کالا مجوزهای لازم را دریافت و ارائه کند، گمرک موظف است حقوق ورودی کالا را از محل تضمین دریافت کند و پس از وصول حقوق ورودی، پروانه ورود قطعی صادرکرده و آن را برای صاحب کالا ارسال کند.
مثال کاربردی
فرض کنید یک شرکت قطعات صنعتی (کالای مجاز) وارد کرده است و کالا در انبار اختصاصی نگهداری می‌شود. شرکت در مهلت مقرر برای ترخیص اقدام نمی‌کند. در این شرایط، گمرک می‌تواند حقوق ورودی را از تضمین برداشت کند، ورود قطعی کالا را ثبت کرده و پروانه ورود قطعی صادر نماید.
حالت دوم: کالا مجوز ترخیص ندارد
طبق بند «ب» ماده ۲۹ اگر کالا نیازمند مجوز باشد و صاحب کالا نتواند مجوز لازم را ارائه کند، گمرک موضوع را به صاحب کالا اعلام می‌کند و مقررات مربوط به کالای متروکه اجرا خواهد شد.
ارتباط ماده ۲۹ با تضمین گمرکی
یکی از نکات مهم ماده ۲۹ این است که تضمین ارائه‌شده هنگام انتقال کالا به انبار اختصاصی، فقط یک تشریفات اداری نیست. این تضمین برای گمرک نقش پشتوانه دارد تا در صورت عدم اقدام صاحب کالا، حقوق ورودی قابل وصول باشد و تعهدات قانونی صاحب کالا تضمین شود.
اشتباهات رایج واردکنندگان در انبار اختصاصی
- اشتباه اول: تصور نگهداری نامحدود کالا؛ انبار اختصاصی به معنی امکان نگهداری دائمی کالا نیست.
- اشتباه دوم: تأخیر در دریافت مجوزها؛ در کالاهای مجاز مشروط، تأخیر در اخذ مجوز می‌تواند باعث متروکه شدن کالا شود.
- اشتباه سوم: بی‌توجهی به مهلت تعیین‌شده توسط گمرک؛ صاحب کالا باید زمان‌بندی ترخیص را مدیریت کند.
- اشتباه چهارم: تصور اینکه تضمین جایگزین ترخیص است؛ تضمین فقط وسیله اطمینان گمرک است و مسئولیت صاحب کالا را از بین نمی‌برد.
نکته کلیدی برای بازرگانان
انبار اختصاصی یک فرصت برای مدیریت بهتر واردات است، اما صاحب کالا باید زمان ترخیص، تأمین ارز، مجوزها و پرداخت حقوق ورودی را به‌موقع مدیریت کند؛ در غیر این صورت کالا ممکن است وارد فرآیند متروکه شود.
متن ماده ۲۹ قانون امور گمرکی
مدت مجاز توقف کالا، در انبارهای اختصاصی محدود به مهلت‌های مقرر در ماده (24) این قانون نیست و مهلت آن از طرف گمرک ایران تعیین می شود.
در صورتی که تا پایان مهلت مقرر صاحب کالا نسبت به انجام تشریفات گمرکی اقدام ننماید، به نحو ذیل اقدام می شود:
الف ـ چنانچه کالا از نوع مجاز باشد یا صاحب کالا مجوزهای لازم را اخذ و ارائه نماید، گمرک مکلف است حقوق ورودی متعلقه به کالا را از محل تضمین آن تأمین و پس از وصول، پروانه ورود قطعی صادر کند و برای صاحب کالا ارسال دارد.
ب ـ در مورد کالایی که مجوز لازم برای ترخیص آن اخذ و ارائه نشده است، مراتب به صاحب کالا اعلام و مقررات کالای متروکه در مورد آن اعمال می گردد و تضمین مأخوذه با توجه به شرایط مذکور در اجازه نامة تأسیس و مواد دیگر این فصل ابطال می شود.
