مواد ۶۶ و ۶۷ قانون امور گمرکی، به ترتیب درباره حق صادرکننده برای دریافت استرداد حقوق ورودی و نحوه اعلام و بررسی درخواست استرداد، صحبت کردند. ماده ۶۸ نحوه محاسبه مبلغ استرداد و مسئولیت سازمانهای دریافت‌کننده وجوه را مشخص می‌کند.
مبنای محاسبه استرداد طبق ماده ۶۸
براساس ماده ۶۸ استرداد بر اساس ارزش گمرکی و مأخذ حقوق ورودی درج‌شده در اسناد گمرکی هنگام ورود کالا محاسبه می‌شود. یعنی ملاک محاسبه؛ ارزش گمرکی زمان واردات، نرخ و مأخذ حقوق ورودی زمان ورود و اطلاعات ثبت‌شده در اسناد گمرکی واردات است.
اهمیت زمان ورود کالا
قانونگذار تأکید کرده است که محاسبه استرداد براساس زمان ورود کالا انجام می‌شود، نه زمان صادرات. بنابراین تغییرات بعدی شامل؛ افزایش یا کاهش تعرفه، تغییر ارزش کالا و تغییر مقررات تجاری، اصولاً مبنای محاسبه استرداد را تغییر نمی‌دهد.
مثال محاسبه استرداد
فرض کنید یک شرکت در سال ۱۴۰۴ مواد اولیه‌ای به ارزش گمرکی ۱۰۰ میلیون تومان وارد کرده است. حقوق ورودی پرداختی براساس مقررات همان زمان محاسبه شده است. در سال ۱۴۰۵ محصول تولیدشده را صادر می‌کند. مبلغ استرداد براساس اطلاعات ثبت‌شده در اسناد واردات سال ۱۴۰۴ محاسبه می‌شود، نه مقررات سال ۱۴۰۵.
وجوهی که توسط سازمانهای دیگر دریافت شده‌اند
یکی از نکات مهم ماده ۶۸ این است که همه مبالغ هنگام ورود کالا الزاماً توسط گمرک دریافت نمی‌شود. برخی وجوه ممکن است توسط سایر سازمان‌ها وصول شود مانند عوارض قانونی خاص. گمرک مستقیماً مستردکننده مبالغی که طبق مقررات توسط دستگاه دیگری دریافت می‌شود، نیست، بلکه باید موضوع را به سازمان مربوطه اعلام کند.
نقش گمرک در استرداد وجوه سایر سازمان‌ها
فرآیند به این شکل است؛
- صادرکننده درخواست استرداد می‌دهد
- گمرک بررسی و مبلغ مربوط را مشخص می‌کند
- اگر بخشی از وجوه توسط سازمان دیگری دریافت شده باشد، گمرک مراتب را به آن سازمان اعلام می‌کند
- سازمان مربوطه اقدام به استرداد می‌کند.
تکلیف بودجه‌ای گمرک و سازمان‌ها
ماده ۶۸ مقرر کرده است گمرک و سایر سازمانهای وصول‌کننده باید هر سال اعتبار لازم برای پرداخت استردادها را در بودجه سالانه پیش‌بینی کنند. هدف این حکم جلوگیری از تأخیر در پرداخت استرداد، تضمین وجود منابع مالی و حمایت از صادرکنندگان می‌باشد.
نکات کاربردی برای صادرکنندگان
۱- اسناد واردات را حفظ کنید: زیرا مبلغ استرداد بر اساس همان اسناد تعیین می‌شود.
۲- ارزش گمرکی واردات اهمیت دارد: هرگونه اشتباه در ارزش اظهارشده، تعرفه و مأخذ حقوق ورودی، می‌تواند مبلغ استرداد را تغییر دهد.
۳- تفکیک وجوه دریافتی اهمیت دارد: صادرکننده باید بداند همه مبالغ پرداختی هنگام واردات لزوماً توسط گمرک قابل استرداد نیست و ممکن است نیاز به پیگیری از سازمان دیگری داشته باشد.
نکته کلیدی برای فعالان تجارت خارجی
ماده ۶۸ نشان می‌دهد که استرداد حقوق ورودی بر پایه اطلاعات قطعی زمان واردات انجام می‌شود. بنابراین، دقت در ثبت ارزش، تعرفه و حقوق ورودی هنگام واردات، مستقیماً بر میزان مبلغی که صادرکننده در آینده می‌تواند دریافت کند اثر دارد.
متن ماده 68 قانون امور گمرکی
استرداد بر اساس ارزش گمرکی و مأخذ حقوق ورودی مندرج در اسناد گمرکی در زمان ورود محاسبه می شود. در صورتی که بخشی از وجوه دریافتی بابت ورود کالا توسط سازمانـهایی غیر از گمرک وصول شود، گـمرک مراتب را جهت استرداد به سازمانهای مذکور اعلام می نماید. گمرک و سایر سازمانهای وصول کننده باید همه ساله بودجه لازم برای استرداد را در بودجه سالانه منظور نمایند.
