انبارهای گمرکی شامل؛ انبارهای مسقف، انبارهای غیرمسقف و محوطههای نگهداری کالا هستند که برای نگهداری کالاهای وارداتی و صادراتی ایجاد شده و توسط مراجع تحویلگیرنده کالا اداره میشوند.
هرگاه نیازهای تجاری ایجاب کند، گمرک میتواند مجوز تأسیس انبارهای جدید را صادر و نحوه نظارت و کنترل گمرکی بر آنها را تعیین کند. همچنین، مراجع تحویلگیرنده موظفاند مقررات قانون امور گمرکی را رعایت کنند.
براساس تبصره ماده 23 قانون امور گمرکی، مراجع تحویلگیرنده با موافقت گمرک میتوانند برای افزایش ظرفیت، انبارها و تأسیسات خود را در محدوده مجاز توسعه دهند.
تا زمانی که تشریفات گمرکی کالا پایان نیافته است، کالا باید در محلهایی نگهداری شود که تحت نظارت گمرک قرار دارند. این انبارها صرفاً محل نگهداری کالا نیستند؛ بلکه بخشی از فرآیند نظارت گمرکی محسوب میشوند.
فرض کنید یک شرکت ایرانی ۲۰ کانتینر مواد اولیه از هند وارد بندر شهید رجایی میکند. پس از تخلیه، کانتینرها مستقیماً به کارخانه منتقل نمیشوند. ابتدا در انبار یا محوطه گمرکی نگهداری میشوند. واردکننده ثبت سفارش، اظهارنامه، مجوزها و حقوق ورودی را تکمیل میکند. پس از صدور پروانه گمرکی، کالا از انبار خارج میشود. بنابراین، انبار گمرکی حلقه واسط بین ورود کالا و ترخیص نهایی است.
نکات حقوقی و تجاری مهم
- نکته اول: انبار گمرکی با انبار خصوصی شرکت تفاوت دارد. تا قبل از ترخیص، کالا تحت نظارت گمرک است و جابهجایی یا برداشت آن بدون مجوز امکانپذیر نیست.
- نکته دوم: توسعه انبارهای گمرکی فقط با موافقت گمرک امکانپذیر است. هدف این نظارت، حفظ کنترل بر کالاهای گمرکنشده و جلوگیری از خروج غیرمجاز آنهاست.
- نکته سوم: هرچه کالا مدت بیشتری در انبار گمرکی بماند، هزینههای نگهداری و انبارداری افزایش مییابد. به همین دلیل، برنامهریزی برای ترخیص سریع کالا اهمیت اقتصادی زیادی دارد.
ارتباط با سایر قوانین و مقررات
ماده ۲۳ با مقررات زیر ارتباط مستقیم دارد:
- آییننامه اجرایی قانون امور گمرکی
- مقررات مربوط به انبارهای گمرکی و اماکن نگهداری کالا
- مقررات سازمان بنادر و دریانوردی
- مقررات فرودگاهها و پایانههای مرزی
- مواد بعدی قانون درباره قبض انبار، نگهداری و متروکه شدن کالا
اشتباهات رایج تجار و بازرگانان
- اشتباه اول: بعد از تخلیه، کالا عملاً در اختیار من است.
واقعیت: تا پایان تشریفات گمرکی، کالا تحت نظارت گمرک و در انبار گمرکی نگهداری میشود.
- اشتباه دوم: هر انباری میتواند محل نگهداری کالای گمرکنشده باشد.
واقعیت: فقط انبارها و اماکنی که مجوز و نظارت گمرکی دارند، برای این منظور قابل استفاده هستند.
- اشتباه سوم: هزینه انبارداری فقط یک هزینه جانبی کوچک است.
واقعیت: در کالاهای حجیم یا در صورت تأخیر در ترخیص، هزینه انبارداری و توقف میتواند بخش قابل توجهی از سود معامله را کاهش دهد.
توصیه مدیریتی
پیش از رسیدن کالا به ایران، این موارد را آماده کنید:
- ثبت سفارش و مجوزهای لازم را تکمیل کنید.
- اسناد حمل و اسناد بانکی را بررسی کنید.
- برنامه ترخیص را از قبل با حقالعملکار یا واحد بازرگانی هماهنگ کنید.
- مدت مجاز نگهداری کالا در انبار گمرکی و هزینههای آن را برآورد کنید.
- مدیریت زمان در انبار گمرکی، یکی از عوامل اصلی کاهش هزینههای واردات است.
وضعیت: یک شرکت تولیدی، مواد اولیه خود را وارد بندر میکند. به دلیل آماده نبودن یکی از مجوزهای قانونی، ترخیص کالا سه هفته به تأخیر میافتد.
پیامدها:
- افزایش هزینه انبارداری
- افزایش هزینه توقف کانتینر
- تأخیر در تأمین مواد اولیه کارخانه
- کاهش نقدینگی شرکت
راهکار: شرکت از دوره بعد، همه مجوزها را پیش از ورود کالا اخذ میکند و فرآیند ترخیص را بلافاصله پس از ورود آغاز میکند.
درس مدیریتی ماده ۲۳
انبار گمرکی محل نگهداری موقت کالا است، نه محل انتظار برای تصمیمگیری. هر روز تأخیر در انبار میتواند به معنای افزایش هزینه و کاهش سود واردات باشد.
متن ماده ۲۳ قانون امور گمرکی
منظور از انبارهای گمرکی اعم از انبار مسقف، غیرمسقف و محوطه، اماکنی است که برای نگهداری کالاهای ورودی و صدوری تأسیس و توسط مراجع تحویل گیرنده کالا اداره میشود. هر جا ضرورتهای تجاری ایجاب نماید گمرک اجازه تأسیس این انبارها را صادر و ترتیبات کنترلهای گمرکی را تعیین می نماید. مراجع تحویل گیرنده کالا ملزمند مفاد این قانون را رعایت نمایند.
تبصره ـ مراجع تحویل گیرنده که کالای گمرک نشده را با موافقت گمرک نگهداری مینمایند میتوانند به توسعه تأسیسات و انبارهای مورد نیاز در محدوده دارای مجوز اقدام نمایند.
