اگر شرکت حملونقل پس از ارائه اظهارنامه اجمالی و فهرست کل بار (مانیفست) متوجه اشتباه یا نقص شود، میتواند اظهارنامه و مانیفست اصلاحی یا تکمیلی ارائه کند.
در حالت اول اگر اصلاحات قبل از شروع عملیات تخلیه کالا ارائه شود، گمرک آن را میپذیرد. در حالت دوم اگر اصلاحات بعد از تخلیه ارائه شود، فقط در صورتی پذیرفته میشود که اصلاح مربوط به نوع کالا یا تعداد بستهها نباشد و قبل از صدور ترخیصیه ارائه شود.
تفسیر ساده و کاربردی
پیام اصلی ماده ۲۰ قانون امور گمرکی این است که اشتباهات اسناد حمل قابل اصلاح است، اما زمان اصلاح بسیار مهم است.
قانون بین دو نوع اشتباه تفاوت گذاشته است. اشتباهات مهم شامل؛ نوع کالا و تعداد بستههاست که بعد از تخلیه حساسیت بیشتری دارند. اشتباهات کماهمیتتر مانند برخی اطلاعات اداری یا تکمیلی که امکان اصلاح آنها حتی پس از تخلیه نیز وجود دارد.
مانیفست (Manifest) چرا مهم است؟
مانیفست در واقع لیست کلی محمولههای یک وسیله حمل است. برای مثال یک کشتی ممکن است شامل ۵۰۰ کانتینر، متعلق به ۲۰۰ واردکننده باشد. مانیفست مشخص میکند؛ چه کالایی وارد شده؟، متعلق به چه کسی است؟، با چه بارنامهای حمل شده؟ و تعداد بستهها چقدر است؟ اطلاعات اشتباه در مانیفست میتواند فرآیند ترخیص را متوقف کند.
مثال:
یک کشتی از چین وارد بندرعباس میشود. در مانیفست ثبت شده؛ نوع کالا: قطعات یدکی خودرو و تعداد بسته ۱۰۰۰ کارتن. اما شرکت حمل متوجه میشود تعداد واقعی بستهها ۹۵۰ کارتن میباشد. شرکت حمل قبل از شروع تخلیه، مانیفست اصلاحی ارائه میکند. در نتیجه اصلاح پذیرفته میشود و فرآیند ورود بدون مشکل ادامه پیدا میکند.
مثال دوم (اصلاح پس از تخلیه):
فرض کنید پس از تخلیه مشخص شود، اشتباه در آدرس گیرنده و برخی اطلاعات اداری بارنامه وجود دارد. اگر نوع کالا و تعداد بستهها تغییر نکرده باشد و هنوز ترخیصیه صادر نشده باشد، امکان پذیرش اصلاح وجود دارد.
نکات حقوقی مهم
- نکته اول: زمان ارائه اصلاحیه بسیار مهم است. بهترین زمان قبل از شروع تخلیه کالا است.
- نکته دوم: اصلاح نوع کالا یا تعداد بستهها حساستر است. زیرا این موارد مستقیماً با کنترل گمرکی، تطبیق فیزیکی کالا و احتمال تخلف ارتباط دارد.
- نکته سوم: مسئولیت اولیه اصلاح اطلاعات با شرکت حملونقل است. اما صاحب کالا نیز باید اطلاعات اسناد حمل را قبل از ورود کنترل کند.
ارتباط با سایر قوانین و مقررات
ماده ۲۰ با این موارد مرتبط است:
- ماده ۱۸ قانون امور گمرکی (اظهارنامه اجمالی و مانیفست)
- ماده ۱۹ (تخلیه کالا در اماکن گمرکی)
- آییننامه اجرایی قانون امور گمرکی
- مقررات بارنامه و حملونقل بینالمللی
- مقررات سامانههای الکترونیکی گمرک
اشتباهات رایج تجار و بازرگانان
اشتباه اول: مانیفست فقط مسئولیت شرکت حمل است و واردکننده نیازی به بررسی ندارد.
واقعیت: هر اشتباه در مانیفست میتواند باعث توقف یا تأخیر ترخیص صاحب کالا شود.
اشتباه دوم: هر اشتباهی بعداً قابل اصلاح است.
واقعیت: قانون برای زمان اصلاح و نوع اشتباه محدودیت گذاشته است.
اشتباه سوم: بعد از ورود کشتی دیگر کاری نمیشود کرد.
واقعیت: در شرایط مشخص، قانون امکان اصلاح را پیشبینی کرده است.
توصیه مدیریتی
قبل از رسیدن وسیله حمل به ایران، این موارد را با اسناد خود تطبیق دهید:
- نام گیرنده کالا
- شماره بارنامه
- شماره کانتینر
- نوع کالا
- تعداد بستهها
- وزن کالا
- مشخصات فروشنده
بهترین زمان اصلاح اشتباهات اسناد حمل، قبل از رسیدن کالا به گمرک است.
وضعیت:
یک شرکت ایرانی یک کانتینر قطعات صنعتی وارد میکند. در مانیفست ۲۰۰ بسته ثبت شده، اما در پکینگلیست ۱۸۰ بسته درج شده است. اگر این مورد قبل از تخلیه اصلاح شود، اصلاح سریع انجام میشود و اگر بعد از تخلیه مشخص شود، ممکن است نیاز به بررسی بیشتر، تنظیم صورتجلسه و هماهنگی با گمرک داشته باشد.
درس مدیریتی
کنترل تطبیق اسناد حمل قبل از ورود کالا، هزینهای بسیار کمتر از اصلاح اختلافات پس از ورود دارد. در تجارت بینالملل، اشتباه اسنادی کوچک میتواند تبدیل به هزینه بزرگ شود؛ سرعت عمل در اصلاح اطلاعات، بخشی از مدیریت زنجیره تأمین است.
متن ماده ۲۰ قانون امور گمرکی
هرگاه شرکت حمل و نقل بعد از تسلیم اظهارنامه اجمالی و فهرست کل بار (مانیفست) ضمیمه آن، اظهارنامه و فهرست کل بار دیگری در تغییر و اصلاح آن یا تکمیل اظهارنامه قبلی به گمرک و مرجع تحویل گیرنده بدهد در صورتی که قبل از شروع به عملیات تخلیه تسلیم شده باشد فهرست کل بار و اظهارنامه اصلاحی یا تکمیلی مذکور پذیرفته میشود.
تبصره ـ در صورتی که موارد اصلاح در ارتباط با نوع کالا و تعداد بسته نباشد گمرک بعد از تخلیه و قبل از صدور ترخیصیه نیز اظهارنامه و فهرست کل بار اصلاحی یا تکمیلی مذکور در این ماده را می پذیرد.
