در صادرات رسمی، نکته کلیدی این است که تعهد ارزی به نام صادرکننده ایرانی ایجاد میشود، نه به نام خریدار خارجی. بنابراین نحوه دریافت پول باید طوری باشد که بتوان آن را با صادرات ثبتشده تطبیق داد.
سناریو ۱: دریافت وجه از حساب خود خریدار خارجی (حالت شفافتر)
این حالت از نظر مستندسازی بهتر است و مدارک مفید آن شامل؛ قرارداد فروش، Invoice، مشخصات خریدار، رسید پرداخت و اسناد حمل میباشد.
سناریو ۲: پرداخت از حساب شخص ثالث
مثلاً فاکتور به نام خریدار A است، اما پول از حساب شرکت B میآید. این حالت ریسک بررسی بیشتری دارد. بهتر است در قرارداد ذکر شود که پرداخت توسط شخص ثالث مجاز است، ارتباط طرف پرداختکننده با خریدار مشخص باشد و اسناد مکاتباتی نگهداری شود. بدون مستندات، ممکن است درباره منشأ وجه سؤال ایجاد شود.
سناریو ۳: دریافت وجه نقدی در خارج از کشور
این حالت از نظر تجاری ممکن است اتفاق بیفتد، اما برای صادرات رسمی مشکل اصلی اثبات دریافت ارز و تطبیق آن با صادرات است. ریسکهای آن این است که؛ سند بانکی ندارید، اثبات مبلغ سختتر میشود و در رسیدگیها ممکن است مدارک بیشتری بخواهند.
اگر چنین روشی استفاده شود، حداقل باید قرارداد فروش وجود داشته باشد، رسید دریافت وجه تنظیم شود، هویت پرداختکننده مشخص باشد و ارتباط مبلغ با فاکتور روشن باشد.
سناریو ۴: صادرات به شخص حقیقی خارجی (با پاسپورت)
ممکن است انجام شود، اما بهتر است اطلاعات کامل ثبت شود، شامل؛ نام مطابق پاسپورت، شماره پاسپورت، نشانی، کشور اقامت، اطلاعات تماس و اسناد معامله کامل باشد.
سناریو ۵: صادرات در مقابل واردات
گاهی صادرکننده به جای برگشت ارز از مسیرهای دیگرِ مجاز استفاده میکند (طبق مقررات جاری) مانند؛ استفاده از ارزش صادرات برای واردات و واگذاری طبق ضوابط. در این حالت هم اسناد باید منطبق باشد.
اشتباهات پرریسک
- صادرات به نام خودتان ولی دریافت پول نامشخص
- فاکتور به یک نفر و پول از فرد ناشناس
- اختلاف شدید بین ارزش صادرات و مبلغ دریافتی
- نداشتن قرارداد
- نگهداری نکردن مدارک پرداخت
پیشنهاد عملی برای کمکردن ریسک
قبل از صادرات مشخص کنید خریدار دقیقاً چه کسی است، روش پرداخت را در قرارداد بنویسید، مسیر دریافت وجه را مشخص کنید، اسناد پرداخت را نگهدارید و روش رفع تعهد ارزی را از ابتدا انتخاب کنید.
