ارز ترجیحی نوعی ارز دولتی با نرخ مشخص و معمولاً پایین‌تر از نرخ‌های بازار است که برای واردات برخی کالاهای مشخص و با هدف کنترل قیمت، تأمین کالاهای ضروری و حمایت از مصرف‌کننده تخصیص داده می‌شود.

در عمل، دریافت ارز ترجیحی به معنی این نیست که هر واردکننده‌ای بتواند آن را دریافت کند؛ بلکه به کالا، واردکننده، شرایط قانونی و سیاست‌های ارزی زمان مربوط وابسته است.

۱. چه کالاهایی معمولاً مشمول ارز ترجیحی می‌شوند؟

بسته به مقررات هر دوره، معمولاً کالاهای اساسی و حساس در اولویت قرار می‌گیرند، مانند؛

• برخی نهاده‌های دامی شامل؛ ذرت دامی، کنجاله سویا، جو
• برخی کالاهای اساسی غذایی
• برخی داروها و تجهیزات پزشکی
• کالاهای ضروری تعیین‌شده توسط دولت

(فهرست دقیق و نرخ‌ها ممکن است تغییر کند.)

۲. چه اشخاصی می‌توانند ارز ترجیحی بگیرند؟

معمولاً شرکت‌ها و واردکنندگان دارای کارت بازرگانی معتبر، واردکنندگان دارای ثبت سفارش تأییدشده یا  اشخاصی که شرایط و ضوابط دستگاه‌های مربوط را دارند، باید؛ سابقه و اهلیت تجاری داشته باشند، مجوزهای لازم را دریافت کنند و تعهدات قانونی قبلی را رعایت کرده باشند.

۳. فرآیند کلی دریافت ارز ترجیحی

به‌صورت ساده:

1. دریافت کارت بازرگانی
2. تهیه پروفرما از فروشنده خارجی
3. ثبت سفارش کالا
4. تعیین نوع ارز و بررسی مشمول بودن کالا
5. درخواست تأمین ارز
6. تخصیص ارز (در صورت تأیید)
7. انجام پرداخت و واردات
8. ترخیص کالا و انجام تعهدات مربوط

۴. تفاوت ارز ترجیحی با ارز آزاد یا توافقی

۵. چرا دریافت ارز ترجیحی سخت‌گیرانه است؟

چون اختلاف نرخ ارز می‌تواند ایجادکننده رانت باشد؛ بنابراین کنترل می‌شود که:

• کالا واقعاً وارد شود
• کالا با همان مشخصات ثبت‌شده باشد
• ارز در مسیر صحیح مصرف شود
• تعهدات واردکننده انجام شود

۶. اشتباهات رایج واردکنندگان

• خرید کالا قبل از اطمینان از امکان تخصیص ارز
• انتخاب اشتباه HS Code و از دست دادن امکان دریافت ارز
• ثبت سفارش بدون توجه به گروه کالایی
• ناهماهنگی بین پروفرما، ثبت سفارش و اسناد حمل

خلاصه:

ارز ترجیحی بیشتر یک ابزار سیاست‌گذاری برای واردات کالاهای اولویت‌دار است، نه یک امتیاز عمومی برای همه واردکنندگان.