اینکوترمز (Incoterms) مخفف International Commercial Terms است؛ یعنی قواعد بینالمللی بازرگانی که مشخص میکند در یک معامله صادرات و واردات:
- هزینههای حمل با چه کسی است؟
- بیمه را چه کسی پرداخت میکند؟
- مسئولیت کالا در چه نقطهای از فروشنده به خریدار منتقل میشود؟
- ریسک آسیب یا از بین رفتن کالا بر عهده چه کسی است؟
این قواعد توسط International Chamber of Commerce تدوین میشود.
چند اینکوترمز مهم و پرکاربرد:
- تحویل در محل فروشنده (EXW): فروشنده فقط کالا را آماده میکند؛ تقریباً همه هزینهها با خریدار است.
- تحویل به حملکننده (FCA): فروشنده کالا را به شرکت حمل معرفیشده تحویل میدهد.
- تحویل روی کشتی (FOB): فروشنده کالا را تا کشتی در بندر مبدأ میرساند؛ بعد از آن مسئولیت با خریدار است.
- هزینه و کرایه حمل (CFR): فروشنده هزینه حمل دریایی تا مقصد را میدهد ولی بیمه با خریدار است.
- هزینه، بیمه و کرایه (CIF): فروشنده حمل و بیمه تا بندر مقصد را پرداخت میکند.
- تحویل در محل مقصد (DAP): فروشنده کالا را تا محل تعیینشده میآورد.
- تحویل با پرداخت عوارض (DDP): فروشنده تقریباً همه مسئولیتها و هزینهها را تا مقصد میپذیرد.
مثال:
فرض کنید یک شرکت ایرانی از چین کالا میخرد. قیمت CIF بندرعباس: 100,000 دلار است، یعنی فروشنده چینی کالا را آماده میکند، حمل دریایی را میپردازد و بیمه حمل را انجام میدهد. اما ترخیص در ایران، حقوق گمرکی، مالیات و هزینههای داخلی، معمولاً با خریدار است.
نکات مهم انتخاب اینکوترمز
۱. فقط قیمت را مقایسه نکنید
یک کالا با قیمت FOB ممکن است در نهایت ارزانتر یا گرانتر از CIF تمام شود.
۲. نوع حمل مهم است
برخی اینکوترمز فقط برای حمل دریایی مناسبتر هستند (مثل FOB و CIF).
۳. نقطه انتقال ریسک را دقیق بدانید
انتقال هزینه همیشه با انتقال ریسک یکسان نیست.
۴. محل دقیق را بنویسید
مثلاً:
FOB Shanghai Port
CIF Bandar Abbas
نه فقط «FOB» یا «CIF».
در زنجیره واردات، ارتباط این موارد معمولاً اینگونه است:
ترخیص→ کوتاژ → اظهار گمرکی→ حمل → ثبت سفارش→ اینکوترمز → پروفرما
