ماده ۵ قانون امور گمرکی نحوه وصول حقوق ورودی و هزینه‌های انجام خدمات را مشخص می‌کند. بر اساس این ماده، این مبالغ بدون توجه به نو یا مستعمل بودن کالا، بر مبنای مأخذ قانونی و فقط به پول رایج کشور دریافت می‌شود. همچنین مسئول اصلی پرداخت این مبالغ، صاحب کالا است.

نکات کلیدی برای تجار و بازرگانان

• نو یا دست‌دوم بودن کالا، تأثیری در اصل مأخذ حقوق ورودی ندارد؛ ملاک، تعرفه و مقررات قانونی است.
• کلیه حقوق ورودی توسط گمرک و هزینه خدمات توسط ارائه‌دهنده خدمت، به ریال وصول می‌شود.
• صاحب کالا حتی اگر از کارگزار گمرکی استفاده کند، همچنان مسئول پرداخت حقوق ورودی، هزینه خدمات و جرائم است.
• نحوه محاسبه هزینه‌های خدمات در آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی تعیین می‌شود.

مثال کاربردی: فرض کنید یک شرکت، یک دستگاه ماشین‌آلات صنعتی مستعمل وارد کشور می‌کند. اگر حقوق ورودی این کالا طبق تعرفه ۵ درصد تعیین شده باشد، صرف مستعمل بودن دستگاه باعث کاهش این نرخ نمی‌شود؛ مگر اینکه قانون یا تعرفه، معافیت یا حکم خاصی پیش‌بینی کرده باشد. همچنین تمام حقوق ورودی، هزینه‌های خدمات گمرکی و جرائم احتمالی بر عهده صاحب کالا خواهد بود.

اشتباهات رایج

• تصور اینکه کالاهای مستعمل همیشه حقوق ورودی کمتری دارند.
• تصور اینکه مسئول پرداخت حقوق ورودی، کارگزار گمرکی است.
• پرداخت هزینه‌ها با ارز خارجی یا انتظار تسویه ارزی با گمرک.
• بی‌توجهی به هزینه‌های خدماتی که علاوه بر حقوق ورودی دریافت می‌شوند.

ارتباط با سایر مواد قانون

• ماده ۱: تعریف «حقوق ورودی» و «هزینه‌های انجام خدمات».
• ماده ۳: وظیفه گمرک در وصول حقوق ورودی و سایر وجوه قانونی.
• مواد ۱۳۵ تا ۱۴۲: مقررات مربوط به مطالبه کسری دریافتی، اضافه پرداختی و استرداد وجوه.

توصیه عملی

پیش از ثبت سفارش و اظهار کالا، علاوه بر برآورد حقوق ورودی، هزینه‌های خدمات گمرکی مانند انبارداری، ایکس‌ری، آزمایش، توزین و سایر هزینه‌های قانونی را نیز محاسبه کنید تا با هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده مواجه نشوید.

جمع‌بندی

ماده ۵ یکی از مواد پایه‌ای قانون امور گمرکی است که سه اصل مهم را تثبیت می‌کند: حقوق ورودی بر اساس مأخذ قانونی دریافت می‌شود، مستعمل بودن کالا به‌تنهایی موجب کاهش آن نیست و مسئول نهایی پرداخت تمامی وجوه و جرائم گمرکی، صاحب کالا است. آگاهی از این ماده به تجار کمک می‌کند هزینه واقعی واردات را دقیق‌تر برآورد کرده و از اختلافات مالی با گمرک جلوگیری کنند.

متن ماده ۵ قانون امور گمرکی

حقوق ورودی و هزینه های انجام خدمات بدون توجه به نو یا مستعمل بودن کالا طبق ماخذ مقرر، به ترتیب به وسیله گمرک یا اشخاص ارائه دهنده خدمت به پول رایج ملی وصول می‌شود.
تبصره 1 – در احتساب جمع وجوهی که گمرک برای انجام تشریفات گمرکی وصول می کند کسر یک هزار (1000) ریال، معادل یک هزار (1000) ریال محسوب می‌شود.
تبصره 2 – صاحب کالا مسئول پرداخت حقوق ورودی، هزینه های انجام خدمات و جریمه های متعلق به ترخیص است.
تبصره 3 – مصادیق و نحوه اخذ هزینه خدمات با رعایت مقررات قانونی در آیین نامه اجرائی این قانون مشخص می‌گردد.