گمرک ایران موظف است با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات، فرآیندهای گمرکی را به صورت الکترونیکی اجرا کند. همچنین وزارت امور اقتصادی و دارایی باید با همکاری وزارت ارتباطات، آییننامه گمرک الکترونیکی را تهیه و برای تصویب به هیأت وزیران ارائه کند.
نکات کلیدی برای تجار و بازرگانان
- انجام تشریفات گمرکی باید به سمت الکترونیکی شدن حرکت کند.
- ثبت اظهارنامه، تبادل اسناد، پرداختها و پیگیری پروندهها از طریق سامانههای الکترونیکی انجام میشود.
- هدف، کاهش مراجعات حضوری، افزایش سرعت ترخیص و کاهش خطاهای انسانی است.
- فعالیت سامانههایی مانند پنجره واحد تجارت فرامرزی (EPL) و سامانه جامع امور گمرکی بر پایه همین ماده قانونی است.
مثال کاربردی
شرکتی قصد واردات تجهیزات صنعتی را دارد. به جای ارائه مدارک کاغذی و مراجعه مکرر به گمرک، اظهارنامه، بارنامه، فاکتور، مجوزها و پرداخت حقوق ورودی را از طریق سامانههای الکترونیکی ثبت و پیگیری میکند و بخش عمده فرآیند بدون مراجعه حضوری انجام میشود.
آثار و پیامدهای عملی
- تسریع در انجام تشریفات گمرکی
- افزایش شفافیت و امکان رهگیری پروندهها
- کاهش هزینههای اداری و رفتوآمد
- کاهش احتمال جعل اسناد و تخلفات
- بهبود مدیریت ریسک و کنترلهای هوشمند گمرک
ارتباط با سایر مواد قانون
- ماده ۱: تعریف اظهار الکترونیکی و گواهی دیجیتال.
- ماده ۳: توسعه سامانههای نوین و پنجره واحد از وظایف گمرک است.
- مواد مربوط به اظهار کالا و تشریفات گمرکی: اجرای الکترونیکی این فرآیندها بر مبنای همین ماده انجام میشود.
اشتباهات رایج
- تصور اینکه ارائه نسخه کاغذی همیشه کافی است.
- استفاده از اطلاعات یا امضای الکترونیکی افراد دیگر.
- ثبت اطلاعات ناقص یا مغایر در سامانههای گمرکی.
- بیتوجهی به ابلاغها و پیامهای صادرشده در سامانه.
توصیه عملی
پیش از ثبت اظهار، از صحت اطلاعات، اعتبار امضای دیجیتال، مجوزهای لازم و مدارک بارگذاریشده اطمینان حاصل کنید. همچنین وضعیت پرونده را بهصورت مستمر در سامانههای گمرکی پیگیری کنید تا از بروز تأخیر یا مشکلات احتمالی جلوگیری شود.
جمعبندی
ماده ۹، مبنای قانونی گمرک الکترونیکی در ایران است. این ماده با الزام گمرک به استفاده از فناوری اطلاعات، زمینه انجام سریعتر، شفافتر و کمهزینهتر تشریفات گمرکی را فراهم کرده و یکی از مهمترین پایههای تسهیل تجارت خارجی محسوب میشود.
متن ماده ۹ قانون امور گمرکی
گمرک موظف است امکانات به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات را با رعایت قوانین تجارت الکترونیک و مدیریت خدمات کشوری در اجرای وظایف خود فراهم آورد.
تبصره ـ وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است ظرف شش ماه از تاریخ تصویب این قانون آیین نامه گمرک الکترونیکی را با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تهیه کند و به تصویب هیأت وزیران برساند.
