رفع تعهد ارزی صادرات یعنی صادرکننده باید طبق مقررات ارزی، نشان دهد که ارز حاصل از صادرات را به چرخه اقتصادی کشور برگردانده است. این موضوع معمولاً بعد از انجام صادرات و ثبت اظهارنامه صادراتی مطرح می‌شود.

روند کلی:

۱) انجام صادرات و ثبت اطلاعات

پس از خروج کالا:

• اظهارنامه صادراتی در گمرک ثبت می‌شود
• اطلاعات صادرات به سامانه‌های مربوط منتقل می‌شود
• برای صادرکننده تعهد ارزی ایجاد می‌شود

۲) محاسبه میزان تعهد ارزی

میزان تعهد معمولاً براساس ارزش صادرات، نوع کالا، مقررات زمان صادرات و معافیت‌ها یا ضوابط خاص، تعیین می‌شود.

مثلاً:

اگر صادراتی به ارزش ۱۰۰ هزار دلار انجام شود، صادرکننده باید طبق ضوابط مربوط، ارز حاصل را رفع تعهد کند.

۳) روش‌های رفع تعهد ارزی

بسته به مقررات جاری، روش‌های مجاز می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

الف) فروش ارز در سامانه‌های تعیین‌شده

صادرکننده ارز خود را طبق ضوابط عرضه می‌کند.

ب) واگذاری ارز به واردکننده دیگر

در برخی چارچوب‌ها صادرکننده می‌تواند ارز خود را برای واردات شخص یا شرکت دیگری استفاده کند.

ج) واردات در مقابل صادرات

یعنی صادرکننده از ارز حاصل از صادرات برای واردات کالا استفاده کند (طبق مقررات).

د) سایر روش‌های مورد تأیید بانک مرکزی

که ممکن است با تغییر سیاست‌ها تغییر کند.

۴) ثبت و تأیید رفع تعهد

پس از انجام روش مجاز:

• اطلاعات در سامانه‌های مربوط ثبت می‌شود
• بانک مرکزی یا مراجع مربوط بررسی می‌کنند
• تعهد ارزی تسویه می‌شود

اگر رفع تعهد انجام نشود چه می‌شود؟

ممکن است مشکلاتی ایجاد شود مثل:

• محدودیت در صادرات بعدی
• مشکل در استفاده از کارت بازرگانی
• محدودیت‌های بانکی و تجاری
• پیگیری‌های قانونی

اشتباهات رایج صادرکنندگان:

• تصور اینکه «دریافت پول از مشتری خارجی» به‌تنهایی کافی است
• بی‌توجهی به مهلت‌های رفع تعهد
• ثبت اشتباه اطلاعات صادراتی
• عدم هماهنگی بین فاکتور، اظهارنامه و دریافت ارز