در ادامه یک نقشه راه کامل صادرات از ایران از صفر تا رفع تعهد ارزی بهصورت مرحلهای آورده شده است:
مرحله ۱: انتخاب کالا و بررسی امکان صادرات
- ابتدا باید نام دقیق کالا، مشخصات فنی، کشور مقصد، کد تعرفه (HS Code) مشخص شود.
- بررسی شود؛ کالا مجاز است یا ممنوع؟ نیاز به مجوز دارد؟ عوارض صادراتی دارد؟ استاندارد یا گواهی خاص لازم دارد؟
مرحله ۲: آمادهسازی مدارک تجاری
مدارک معمول صادرات؛
- کارت بازرگانی
- پیشفاکتور (Proforma Invoice)
- قرارداد فروش (در صورت وجود)
- لیست عدلبندی (Packing List)
- فاکتور تجاری (Commercial Invoice)
- گواهی مبدأ (Certificate of Origin)
- گواهیهای کیفیت یا استاندارد (در صورت نیاز)
مرحله ۳: پیدا کردن خریدار خارجی
روشها:
- مذاکره مستقیم
- نمایشگاههای بینالمللی
- شرکتهای بازرگانی
- پلتفرمهای B2B
در این مرحله باید درباره قیمت، مقدار، شرایط پرداخت و روش حمل توافق شود.
مرحله ۴: توافق اینکوترمز (Incoterms)
در قرارداد مشخص میشود مسئولیتها با چه کسی است.
نمونهها:
- EXW: خریدار تقریباً همه کارها را انجام میدهد
- FOB: فروشنده کالا را تا روی کشتی تحویل میدهد
- CIF: فروشنده حمل و بیمه تا مقصد را هم انجام میدهد
مرحله ۵: اظهار صادرات در گمرک
صادرکننده یا نماینده او:
- اظهارنامه صادراتی تنظیم میکند
- اسناد ارائه میدهد
- کالا برای ارزیابی آماده میشود
گمرک بررسی میکند:
- نوع کالا
- ارزش
- تعرفه
- مجوزها
مرحله ۶: اخذ پروانه صادراتی و خروج کالا
پس از تأیید:
- پروانه صادراتی صادر میشود
- کالا اجازه خروج پیدا میکند
(اصطلاحاً بسیاری آن را «برگ سبز صادراتی» مینامند.)
مرحله ۷: حمل کالا
روشها:
- دریایی (کانتینر، فله)
- زمینی
- ریلی
- هوایی
مدارک حمل:
- بارنامه (B/L)
- راهنامه
- بیمهنامه (طبق قرارداد)
مرحله ۸: دریافت وجه صادرات
روشهای پرداخت شامل موارد زیر باید با مقررات ارزی هماهنگ باشد:
- حواله بانکی
- اعتبار اسنادی (LC)
- روشهای توافقی مجاز
مرحله ۹: رفع تعهد ارزی
پس از صادرات، صادرکننده باید طبق مقررات جاری:
- ارز حاصل از صادرات را در مسیرهای مجاز تعیینشده استفاده کند
- یا طبق روشهای اعلامی واگذار/بازگشت دهد
عدم انجام صحیح آن میتواند باعث موارد زیر شود:
- محدودیت کارت بازرگانی
- مشکلات ثبت سفارش
- جرائم و پیگیریهای قانونی
مرحله ۱۰: بایگانی اسناد
اسناد زیر را نگهداری کنید:
- قرارداد
- فاکتور
- اظهارنامه
- پروانه صادراتی
- اسناد حمل
- اسناد پرداخت
چون در بررسیهای بعدی (مالیاتی، ارزی، گمرکی) اهمیت دارد.
